साहित्य

जब प्राचीन साम्यवाद वा कविलाई राज्यबाट मानव समाजमा परिवारको उदय हुन्छ त्यसपछि निजी वा ब्यक्तिगत भन्ने शब्द प्रधान बन्नपुग्छ र परिवार-निजी सम्पत्तिले राज्य अर्थात एउटा वर्ग वा विचारले अर्का वर्ग वा विचारलाई नियन्त्रणमा लिने थलो राज्यको प्रादुर्भाव गराउ छ र राज्यको उत्पती हुन्छ । रोम साम्राज्य तिनै एक वर्गले अर्को वर्गलाई नियन्त्रणमा लिने पुरातन युग दासयुगले चिनिने युगको कहालीलाग्दो ईतिहास हो । तिनै दासयुगबाट नै समाजमा वर्गको उदय भयो । दासमालीकहरुले गर्ने चरम दमन शोषणको विरुद्ध विभिन्न कालखण्डमा विद्रोह भएको ईतहास हामी पाउछौं यसको वैज्ञानिक तर्क जहाँ निरपेक्ष दमनको पराकाष्ठा हुन्छ सापेक्षीत रुपमा त्यहा विद्रोह अनिवार्य हुन्छ । समाज विकास सगै उत्पन्न भएको विभिन्न संघर्ष र वर्गसंघर्षको रुप जताततै टकराए पनि मुलत मार्क्स र ऐंगेल्स द्वारा लिखित १८४८ को कम्युनिस्ट घोषणापत्र सगै समाजलाई ठोस रुपमा ब...

नेपालीलाई सबैभन्दा धेरै केहि कुरा थाहा छ भने त्यो राजनीति हो । बहुसंख्यक नेपालीले राजनीति भनेर बुझेको सवाल नै वाद, तन्त्र, पार्टी, जात, वर्ग, धर्म र व्यक्ति विशेषको समर्थन वा विरोध, जिन्दावाद वा मुर्दावाद, तर्क वा कुतर्क, आलोचना वा प्रशंसा मात्रै हो । नेपाली राजनैतिक समाजमा कि भगवान छ, कि राक्षस मात्र छ, साधारण मानव रुपी नेतृत्व भनेको असम्भव कुरा हो भन्ने भ्रम राजनीति गर्नेहरुले समाजलाई बुझाएका छन् अनि बहुसंख्यक नेपालीको बुझ्न सक्ने क्षमता यो भन्दा माथि उठ्न सकेको छैन । राजनीतिमा निष्ठा र नैतिकता अनि नागरिकमा चेतना र मानवीय विवेक प्रयोग गर्न सक्ने सामाजिक पारदर्शिता हुनुपर्छ तब मात्र सेवामुलक राजनीति गर्ने नेतृत्वको उदय हुन्छ । मुलुक आधुनिक, विकसित र चेतनशील भएर उदाँउन आफ्नो भागमा परेको जिम्मेवारी निर्वाह सबैले अनुशासित भएर गर्नुपर्छ । बिडम्वना हाम्रो देशको परिवेशमा प्रायः सबैलाई आफ्नो काम...